De eerste plannen
In 1989 richtten een aantal mensen de Vereniging Ecologisch Wonen Groningen op. Na contact met de gemeente Groningen, woningcorporatie Groningen en architect Jan Giezen besloten de oprichters de bouw van een ecologisch woningbouwproject in Groningen na te streven. In 1991 werd een grote informatiebijeenkomst gehouden in zalencentrum Het Tehuis. Op deze bijeenkomst bleek dat er honderden mensen geïnteresseerd waren in een milieuvriendelijk gebouwd huis in een wijk met een prettige natuurlijke omgeving.

De Vereniging Ecologisch Wonen Groningen wilde dat bij de bouw, bij de wijze van leven van de bewoners en bij toekomstige sloop, zo veel mogelijk rekening gehouden zou worden met de gevolgen voor het milieu. Zuinig dus met energie, grondstoffen en water en met veel groen. Het moest immers kunnen: de natuur niet of zo weinig mogelijk schaden en toch een prachtige wijk bouwen. Het zou een autovrije wijk worden, want er moest ruimte zijn voor planten, dieren en spelende kinderen. Het zou een voorbeeld moeten worden voor andere woningbouwprojecten in Nederland.

Werken aan een milieuvriendelijke wijk. Er volgden jaren van trekken en duwen, idealisme en realiteitszin, teleurstellingen en nieuw enthousiasme. De Vereniging Ecologisch Wonen Groningen vond een (de huidige) locatie voor de wijk, die de gemeente al snel goedkeurde. Architect Jan Giezen deed een haalbaarheidsonderzoek en de vereniging ontwikkelde programma's van eisen voor de inrichting van de wijk en voor de woningen zelf. Deze programma's waren erg ambitieus. Een bouwteam onder leiding van projectontwikkelaar Gruno maakte een definitief plan, waarin veel ideeën van de Vereniging Ecologisch Wonen werden meegenomen. Bij de aanbesteding van de wijk bleek uit de berekeningen van de aannemers dat niet alles wat het bouwteam wilde er kon komen. De Vereniging zou de huizen zelf verkopen, dat scheelde 10% op de bouwkosten. Hoewel op 60% van de woningen al een optie was genomen besloot de gemeente de verkoop van de woningen toch uit te besteden aan makelaardij Kamminga. Daardoor steeg de prijs met nog eens 10%. Het ambitieuze plan van het bouwteam moest op de kop. Zonnecollectoren voor de warmwatervoorziening en composttoiletten zijn er niet gekomen, omdat ze te duur bleken. Het gemeentelijk waterbedrijf wilde niet aan een tweede waterleidingnet voor regenwater. Onder druk van de makelaar is op het allerlaatste moment afgestapt van het idee van een autovrije wijk, en zijn er meer huizen en minder groen gekomen dan eerst gepland.

Schoon wonen in Waterland
In september 1995 werden de eerste woningen in Waterland opgeleverd. Hoewel niet alle oorspronkelijke plannen gerealiseerd zijn, is Waterland wel een interessant ecologisch voorbeeldproject geworden. Niet voor niets kreeg het project hiervoor in 1997 een prijs van het ministerie van VROM. Het is gelukt van Waterland een ecologische wijk te maken waarin zowel sociale huurwoningen als koopwoningen zijn gerealiseerd. Deze huizen zijn naar de normen die in 1995 golden goed geïsoleerd, voorzien van waterbesparende maatregelen en voor een groot deel op de zon georiënteerd. De oorspronkelijke structuur van het landschap is zoveel mogelijk bewaard gebleven. Het meest bijzondere aan de wijk is het helofytenfilter of rietzuiveringsveld. Hierin wordt het afvalwater uit keuken en douche (grijs afvalwater) van de meeste huizen in Waterland gezuiverd. Op een dergelijke schaal is dit uniek in Nederland. Het helofythenfilter brengt met zich mee dat de Waterlanders zorgvuldig moeten omgaan met was- en schoonmaakmiddelen. Uit een driejarig onderzoek door het Van Hall Instituut blijkt dat de sloten in het wijkwatersysteem veel schoner zijn dan het overige oppervlaktewater in de buurt.

En verder?
Een wijk is nooit 'af'. Sinds de oplevering zijn er zonnecollectoren bijgekomen, is het openbaar groen door bewoners vol fruitbomen geplant (zie ook 'flora en fauna'), zijn er allerlei plannen ontstaan voor en tegen de autotoegankelijkheid, en is een wijkbewoner bezig met een voorbeeldproject voor regenwaterbenutting in zijn tuin. De Bewonersvereniging Drielanden kan u hier meer over vertellen.